|
|
|
|
ช่วงสัปดห์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติปี 2546 เพิ่งจะผ่านไปไม่นาน นับเป็นสนาม รวมสื่อกิจกรรมศึกษาด้านวิทยาศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งประจำปีของไทย จึงไม่แปลกที่งานนี้จะเป็นแม่ เหล็กดึงดูดเด็ก ๆจากทุกสารทิศมาร่วมคิด ร่วมค้น และเปิดโลกทัศน์การเรียนรู้ใหม่ในยุคที่ปรัช ญาการศึกษาไทยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ส่วนในด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนั้นก็มุ่งส่งเสริมให้ผู้ เรียนเกิดความรู้ความเข้าจในการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขณะเดียว กันก็ตระหนักถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นของตนด้วย ถ้าใครแวะเวียนไปเยี่ยมชมงานบริเวณใจกลาง Hall 9 อิมแพค เมืองทองธานี จะได้ พบกับนิทรรศการของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี(สสวท.) ซึ่งประกอบด้วย สื่อ อุปกรณ์ กิจกรรม การทดลอง เวทีตอบปัญหา ด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี หลากหลายรูปแบบ สอดรับกับแนวคิดหลักของการจัดงานในหัวข้อ ''วิทยาศาสตร์ได้เข้ามามีบทบาท อย่างไรต่อคุณภาพชีวิตคนไทย'' โดยปีนี้ สสวท.เตรียมกิจกรรมมาเพียบ อาทิ กิจกรรมสร้างสรรค์ระบบสุริยะด้วยมือตนเอง Hands On การทดลองฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา คณิตศาสตร์ มุมร่วมสนุกตอบปัญหาของเล่นที่ใช้หลัก การทางวิทยาศาสตร์ในชีวิตประจำวัน หรือคณิตศาสตร์ ซึ่งแสดงถึงการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นของไทย มาเป็นเครื่องมือสอนคณิตศาสตร์อย่างแยบยล มีการทอผ้ามัดหมี่พื้นบ้าน หมากหลุม หรือ หมากขุม เกมการละเล่นที่รู้จักกันดีภายใต้สะพานเคอนิกส์เบอร์ก อันเป็นที่มาแห่ง ทฤษฎีกราฟ สาระใหม่ ของหลักสูตรคณิตศาสตร์ใหม่ช่วงชั้นที่ 4 ที่เริ่มเรียนกันปีการศึกษานี้ นอกจากนี้ผู้เข้าชมยังได้สนุกกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อบังคับหุ่นยนต์ทำงาน การตัดต่อ ภาพด้วยคอมพิวเตอร์ ที่พลาดไม่ได้กับไม้เด็จจากโครงการ SMaRT School ที่ท้าทายความสา มารถด้วยการให้เด็ก ๆได้แก้ปัญหาทดลองประกอบรถแข่งด้วยตนเองจากวัสดุที่กำหนดให้ ใครโชว์ ฝีมือสู่เส้นชัย 12 เมตรได้สำเร็จ รับไปเลยรถแข่งฝีมือตัวเองกลังไปอวดที่บ้านได้แบบเต็มภาคภูมิ พูดถึงกิจกรรมวิทยาศาสตร์ที่ผสมผสานกับศิลปศาสตร์แล้ว งานนี้ต้องแวะไปชมมุมสร้างสรรค์ ระบบสุริยะด้วยมือตัวเอง ของวิทยาศาสตร์ประถมศึกษา โดยมีหนูน้อยนับสิบรายที่กำลังจดจ่ออยู่ กับแผ่นกระเบื้องและกระปุกสี ภายหลังที่ได้ทำความเข้าใจกับองค์ประกอบของระบบสุริยจักวาลตาม ที่วิทยากรอธิบายให้ฟังแล้ว ก็เลิกซนเลิกงอแงหันมาง่วนอยู่กับการวาดภาพโลกและอวกาศในจินตนา การของตนลงบนแผ่นกระเบื้องอย่างมีความสุข แถมวาดเสร็จยังมีบริการเคลือบและให้นำกลับบ้าน ได้เป็นที่ระลึก นับเป็นการบูรณาการวิชาวิทยาศาสตร์เข้ากับศิลปะในระดับประถมศึกษาอย่างกลม กลืน หนำซ้ำยังไม่หวงห้ามถ้าโรงเรียนไหนจะนำไปใช้พัฒนาการจัดการเรียนการสอนให้เกิดประ โยชน์กับเด็ก ๆ มางานนี้แล้วได้เรียนรู้สิ่งที่เหนือความคาดหมายอีกเรื่องก็คือ แท้จริงแล้ววิทย์ คณิตฯ กับภูมิ ปัญญาพื้นบ้านของไทยนั้น ใกล้ชิดกันมาแต่ไหนแต่ไร ทว่าไม่มีใครสังเกตุเห็น จนกระทั่งได้สัมผัส กับกี่ทอผ้า ที่ สสวท.นำมาสาธิต และกำลังทำหน้าที่ทอลวดลายผ้ามัดหมี่ประณีตงดงาม ผ้าไทยผืนนี้ ไม่ธรรมดาเพราะเป็นผลงานส่งเสริมการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ของสาขาคณิตฯมัธยมศึกษาของ สสวท. ที่ได้สร้างวิทยากรแกนนำวิชาคณิตฯมัธยมฯไว้ประจำเขตพั้นที่การศึกษา เป็นเครือข่ายของ สสวท. คือ อ.นิตยา เพ็ญจันทร์ และอ.โสภา ต่อติด ทำหน้าที่สนับสนุนนักเรียนให้ทำโครงงานคณิตฯ กับลายผ้าไทย จนประสบความสำเร็จในการใช้สอนวิชาคณิตฯที่ปรับเข้ากับภูมิปัญญาท้องถิ่น และยัง เป็นแบบอย่างบูรณาการการเรียนการสอนยุคใหม่ ที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมและคุณค่าภูมิปัญญาพื้นบ้าน ไทยที่ใครเลยจะคาดคิดว่าจะสอนคณิตศาสตร์เรื่องการสมมาตร อนุกรม เรขาคณิต กราฟ คู่ลำดับ ลำดับเส้นจำนวนฯ และยังสามารถอธิบายด้วยสูตรคณิตศาสตร์ได้ นี่คือความน่าทึ่งของคณิตศาสตร์ หลักสูตรท้องถิ่น!!! ไม่ห่างกันนักคือเรือไม้ขนาดพอเหมาะ ขุดเป็นหลุมตลอดหัวถึงท้ายนับได้ 16 หลุมพอดี ทั้งหัว และท้ายเจาะเป็นหลุมขนาดเท่ากับบรรจุลูกแก้วสีสวยสด ใช้แล้วนี้คือ หมากหลุม หรือที่บางท้องที่ เรียกว่า หมากขุม เกมพื้นบ้านของภาคใต้ ของจริงใช้เม็ดลูกหวาดเป็นตัวเดินหมาก แต่งานนี้ เปลี่นนใช้ลูกแก้วแทนซึ่งกว่าจะเอาชนะกันได้ผู้เล่นทั้ง2ฝ่ายจะต้องใช้การคำนวณทางคณิตศาสตร์ ใ นการวางแผนก่อนจะเดินแต่ละครั้งเพื่อจะเอาชนะและกินหมากของฝ่ายตรงข้าม ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อ เพราะเกมพื้นบ้านแบบนี้ดึงดูดหนู ๆ น้อง ๆ ชนิดไม่ยอมเลิกเล่นง่าย ๆ นับเป็นอีกกิจกรรมการ เรียนการสอนหลักสูตรใหม่ที่ไม่ใช่แค่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญเท่านั้น แต่ยังบูรณาการให้เข้ากับท้องถิ่น และวิถีชุมชนแต่ละภูมิภาคด้วย และมุ่มที่เรียกเสียงครื้นเครงได้อีกมุ่มหนึ่งคงหนีไม่พ้นมุงของโครงการเทคโนโลยี สสวท. ซึ่งนำเอาเนื้อหาของหลักสูตรใหม่ในสาระการออกแบบและเทคโนโลยีที่เริ่มเปิดประเดิมสอนปี การศึกษานี้เป็นปีแรกมาจัดทำเป็นกิจกรรมออกแบบและประดิษฐ์ รถแข่ง กำหนดกติกาให้อุปกรณ์ จำกัด คือ โครงรถ วงล้อรถ ยางดำ ยางวง ตัวหนีบ ท่อพลาสติก ลูกโป่ง และเพลา กำหนดคะ แนนวัสดุแต่ละชิ้น แล้วให้เด็ก ๆเลือกวัสดุประกอบรถเองตามใจชอบ แต่รวมคะแนนแล้วไม่เกิน 180 แต้ม ประกอบรถวิ่งแข่งกันในระยะ 12 เมตร เจอโจทย์แบบนี้อย่าคิดว่านักประดิษฐ์รุ่นเยาว์ จะยกธงขาว เพราะหลายรายโชว์หัวคิดประกอบรถหลากแบบ บ้างก็ใช้ลมจากลูกโป่งเป็นพลังขับ เคลื่อนรถ บ้างก็ใช้พลังจากหนังยางเป็นแรงส่ง สารพัดแนวทาง นอกจากนี้ในงานยังเปิดโอ กาสให้เยาวชนได้ฝึกหัดบังคับหุ่นยนต์ทำงานและมุมแสดงต้นแบบสื่อการเรียนการสอนของ สสวท. อาทิ ภาพติดตา เครื่องกลวิมเฮิร์ต หรือของเล่นต่าง ๆที่เราคุ้นเคยกันดีในชีวิตประจำวัน ซึ่งล้วน แต่อาศัยหลักการทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เป็นเครื่องอธิบาย รวมความแล้วเด็ก ได้เรียนรู้ที่จะคิด สร้างสรรค์ และแก้ปัญหาตามกระบวนการทาง วิทยาศาสตร์ โดยผ่านการทดลอง ฝึกปฏิบัติด้วยมือตัวเอง ดังนั้น ไม่ว่าใครจะแพ้จะชนะไม่ใช่เป้า หมายใหญ่ เพราะผลลัพธ์ที่ได้อยู่ที่การส่งเสริมให้เด็ก ๆสามารถสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง ไม่ใช่เรื่องแปลกเมื่อมีเด็กผู้หญิงมาป้วนเปี้ยนอยู่กับมุมประกอบรถแข่งชนิดไม่ยอมถอย ดญ.ธ ดากร วงศ์อนุสรณ์ หรือน้องจอมขวัญ วัย 8 ปี จาก รร.แสงโสม กทม. ยอมบอกว่าชอบรถมาก หรืออะไรที่มีความเร็ว จึงขอรวมสนุกพร้อมกับพี่ชายและยังคว้าชัยชนะเลิศไปหลายรอบด้วย กติ กาการเล่นก็ให้เลือกวัสดุประกอบรถได้เอง คะแนนไม่เกิน 180 แต้ม น้องจอมขวัญทำได้ถึง 160 คะแนน แถมยังคุยฟุ้ง ''คิดว่าสาเหตุที่รถวิ่งไปได้ไกลมาจากหนังยางที่ขึงจนตึง จึงเป็นแรงส่งให้รถวิ่งไปได้ ไกล ๆค่ะ'' คำตอบของน้องจอมขวัญหนูน้อยคนเก่ง สะท้อนให้เห็นถึง องค์ความรู้ ที่เกิดขึ้น แล้วจากกระบวนการความคิดทางวิทยาศาสตร์ ภายหลังจากที่เด็ก ๆได้ทดลอง และฝึกทักษะปฏิบัติ ด้วยตนเอง จนสามารถสรุปประเมินผลได้ในที่สุด ดช.จีรโชติ ศรีสุวรรณ์ นักเรียนชั้น ป.6 รร.วัดผาสุก นนทบุรี ซึ่งชอบเรียนวิทยา ศาสตร์ เพราะชอบการทดลองแบบที่ได้ลงมือทำด้วยตัวเอง กำลังขมักเขม้นกับการระบายสีกระเบ อง ''อวกาศในความคิดของฉัน ยิ้มอาย ๆโชว์ผลงานจากจินตนาการพร้อมอธิบายว่าเหตุที่เลือก วาดให้โลกเป็นสีเขียวเพราะหวังให้โลกของเรามีต้นไม้เยอะ ๆ ถ้าโลกเรามีต้นไม้มาก ๆ อา กาศจะได้ดีและสดชื่น ส่วนดาวที่อยู่ใกล้โลกที่สุดคือดาวอังคาร ซึ่งแม้จะไม่เคยเห็นของจริงแต่ก็ เลือกระบายสีดาวอังคารด้วยสีส้มอมแดง เพราะเคยเห็นในโทรทัศน์ว่าเป็นสีของดาวดวงนี้ เลยมาอีกนิดก็พบ 2 คู่หูที่กำลังขับเคี่ยวอยู่กับหมากหลุม การละเล่นพื้นบ้านของภาคใต้อย่าง เพลิดเพลิน ดญ.วิชชุดา เทพมงคล และ ดญ.สยุมพร โภชาดม ชั้นป.1 รร.บางสระเค้า จ. จันทบุรี หลัดกันรุกผลัดกันรับอย่างสนุกสนานไม่ใช่น้อย น้องวิชชุดา ซึ่งชอบวิทยาศาสตร์เป็นทุนอยู่ แล้ว กระซิบว่า ''ไม่เคยเล่นหมากหลุมมาก่อน แต่หลังฟังอธิบายวิธีเล่นแล้วตอนนี้สามารถเล่นได้ไม่ยาก ส่วนน้องสยุมพรเพื่อนสนิดบอกว่าเกมส์นี้ต้องใช้การคิดเลขในการเล่นมากเพราะต้องคำนวณเพื่อ ให้เดินหมากลงหลุมและเก็บคะแนนให้ได้มากที่สุด'' นิทรรศการทางวิชาการ นับเป็นแหล่งรวมสื่อ กิจกรรมการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้นักเรียน ได้แสวงหาขุมทรัพย์ทางปัญญาตามความสนใจของตนเอง เป็นไปตามแนวปรัชญาการเรียนการสอน ยุคใหม่ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ถึงเวลาแล้วที่จะเปิดประตูสู่โลกการเรียนรู้ภายนอกห้องเรียน ให้ เกม สื่อ กิจกรรมหลากหลายที่เยาวชนเหล่านี้ได้พบเป็น โจทย์ กระตุ้นให้พวกเขาเกิดความกระตือ รือร้น สนใจตั้งคำถาม และฝึกกระบวนการทางความคิด วิเคราะห์เพื่อแก้ปัญหา ตลอจนแสวงหา คำตอบอย่างมีเหตุมีผล การให้เด็ก ๆได้หาวิธีพิชิตปัญหาด้วยการลงมือปฏิบัติโดยมีครูเป็นพี่เลี้ยงคอยชี้แนะหนทางนั้น คือการส่งเสริมให้เยาวชน คิดเป็น และคิดอย่างสร้างสรรค์ ไขปัญหาด้วยปัญญา จนสามารถนำ ความรู้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้ แบบนี้นี่เองถึงจะเรียกว่าปฏิรูปการเรียนรู้อย่างแท้จริง |
ดูรายละเอียดเพิ่มเติมhttp://www.thaiedresearch.org/thaied_news/index1.php?id=11313 |
|
โดย: งาน: งานนโยบายและแผน อ้างอิงแผนงาน : - อ้างอิงโครงการ : - แหล่งที่มา: แนวหน้า ฉบับที่ 8291 [หน้าที่ 15 ] ประจำวันที่ 1 ธันวาคม 2546 |
| Vote | |
| เป็นประโยชน์ต่อผู้โพสต์เอง | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| เป็นประโยชน์ต่อฉัน | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| เป็นประโยชน์ต่อผู้ปกครอง | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| เป็นประโยชน์ต่อนักเรียน | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| มีประโยชน์ต่อทุกคน | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
 |
 |
