|
|
|
|
ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์เป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งของการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ เพราะเป็นสถานที่ๆ นักเรียนได้นำ ทฤษฎี จากในตำรามาสู่การ ปฏิบัติ เพื่อให้เกิดทักษะและความเข้าใจในเนื้อหาที่เรียนมากยิ่งขึ้น แต่เนื่องจากสถานศึกษามีจำนวนมากและอาจมีความหลากหลายในการจัดทำห้องปฏิบัติการ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) จึงได้จัดทำ คู่มือการจัดห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ ขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย เพื่อให้ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ของทุกโรงเรียนมีมาตรฐานเดียวกัน การจัดทำคู่มือห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์นั้นมีแนวทางจากการศึกษาเอกสารและข้อมูลทั้งในและต่างประเทศ เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้องกับสถาปัตยกรรมและอาคารที่ใช้ทางการศึกษา รวมทั้งข้อมูลจากนักวิชาการ ครูผู้สอนทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา และผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ด้านห้องปฏิบัติการ โดยมีข้อแนะนำเกี่ยวกับปัญหาสิ่งแวดล้อมและวัตถุมีพิษ รวมทั้งเครื่องหมายเตือนอันตรายจากสารเคมี และพิจารณาปรับปรุงให้เหมาะสมกับระบบการศึกษาของประเทศไทย โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้สถานศึกษาได้มีแนวทางในการปรับปรุงห้องปฏิบัติการที่มีอยู่แล้วให้ได้มาตรฐานทั้งด้านการจัดห้องปฏิบัติการ การบริหารจัดการ และความปลอดภัยในการใช้ห้องปฏิบัติการ หรือเมื่อจะจัดสร้างห้องปฏิบัติการใหม่ได้ใช้เป็นแนวทางในการตัดสินใจเลือกสถานที่สร้างห้องปฏิบัติการได้เหมาะสมและจัดห้องปฏิบัติการได้ตรงตามมาตรฐาน และใช้เป็นแนวทางในการประเมินผลการจัดห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ เพื่อพัฒนาห้องปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่า ห้องปฏิบัติการเป็นสถานที่ที่ใช้ในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ด้วยการทำปฏิบัติการและการสำรวจตรวจสอบ การวางแผนผังห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ได้อย่างเหมาะสมกับสถานศึกษา จะช่วยให้สามารถบริหารจัดการห้องปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดมลภาวะและการปนเปื้อนเพื่อให้สถานศึกษาสามารถควบคุมคุณภาพตามมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมได้อีกด้วย นายปรีชาญ เดชศรี ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สสวท.กล่าว การจัดแผนผังห้องปฏิบัติการจะต้องคำนึงถึงส่วนประกอบสำคัญ ได้แก่ ห้องปฏิบัติการ ห้องเสริมปฏิบัติการเพื่อใช้เตรียมปฏิบัติการ ที่ทำงานพนักงานเทคนิค ที่แสดงผลงาน แหล่งเรียนรู้ เรือนเพาะชำ และห้องเลี้ยงสัตว์ ทั้งนี้ การจัดห้องปฏิบัติการมีความสำคัญมาก ความพร้อมและความสะดวกต่างๆ ที่จัดไว้จะช่วยให้นักเรียนทำการทดลองด้วยความมั่นใจและได้ผลการทดลองที่ดี ห้องปฏิบัติการของสถานศึกษาในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานควรมีขนาดที่เหมาะสมกับวัยและจำนวนของนักเรียน ได้มีผู้เสนอแนวทางในการคำนวณหาขนาดของห้องปฏิบัติการที่เหมาะสม คือ ควรมีพื้นที่สำหรับให้นักเรียนทำปฏิบัติการอย่างน้อยคนละประมาณ 1.8 ตารางเมตร และมีพื้นที่ส่วนที่ใช้ร่วมกัน 3 ระดับ คือ ระดับสูง 36 ตารางเมตร ระดับปานกลาง 26 ตารางเมตร และระดับพื้นฐาน 16 ตารางเมตร ห้องปฏิบัติการสำหรับนักเรียน ป.1-ป.6 ที่นักเรียนยังตัวเล็ก ก็อาจใช้ห้องปฏิบัติการระดับพื้นฐาน ส่วน ม.1 -ม.6 ควรใช้พื้นที่ระดับปานกลางหรือระดับสูง เนื่องจากนักเรียนมีตัวใหญ่ต้องใช้พื้นที่ปฏิบัติการมากขึ้นและกิจกรรมปฏิบัติการก็มีความซับซ้อนมากขึ้นด้วย การที่นักเรียนได้ฝึกปฏิบัติการด้วยตัวเองทำให้ได้ฝึกฝนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และแสดงความสามารถพิเศษ แต่ในการทำปฏิบัติการอาจมีสภาวะที่เสี่ยงต่ออันตรายที่เกิดขึ้นได้ จึงควรตระหนักถึงการรักษาความปลอดภัยของทั้งบุคลากรและทรัพย์สินในห้องปฏิบัติการ มีอุปกรณ์ด้านความปลอดภัยอย่างเพียงพอแก่การใช้งาน และมีข้อแนะนำแก่ผู้ปฏิบัติการให้ปฏิบัติการด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษ มีความพร้อมที่จะป้องกันตนเองต่ออุบัติเหตุที่เกิดขึ้น เพราะในการทำปฏิบัติการนั้นอุบัติเหตุส่วนใหญ่จะเกิดจากความประมาทของห้องปฏิบัติการเอง อุบัติเหตุในห้องปฏิบัติการจึงเป็นสิ่งที่สามารถป้องกันได้ การจัดสภาพแวดล้อม บรรยากาศ และระบบสาธารณูปโภคของห้องปฏิบัติการ ในด้านการระบายอากาศ ความร้อน ความสว่าง ระบบไฟฟ้า ระบบน้ำ และระบบแก๊สก็เป็นเรื่องที่ควรคำนึงถึงทั้งในด้านความปลอดภัยและความสะดวกในการใช้ การกำหนดที่ตั้งเพื่อใช้สร้างห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ รวมทั้งการเลือกรูปแบบและขนาดของห้องปฏิบัติการให้เหมาะสมเป็นเรื่องสำคัญมาก สถานศึกษาอาจสร้างห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์แยกออกเป็นเฉพาะวิชาฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยาหรือวิทยาศาสตร์กายภาพก็สามารถบริหารจัดการห้องปฏิบัติให้ใช้ร่วมกันได้ ในการนี้ สสวท.ได้จัดทำมาตรฐานของห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ เพื่อใช้เป็นทางในการประเมินห้องปฏิบัติการที่มีอยู่แล้ว เพื่อปรับปรุงให้มีมาตรฐานสูงขึ้น หรือใช้เป็นแนวทางในการสร้างห้องปฏิบัติการขึ้นใหม่ โดยมีสาระสำคัญ 9 ประการ ได้แก่ ขนาดและลักษณะของห้องปฏิบัติการ ครุภัณฑ์ การระบายอากาศ ความสว่าง ระบบไฟฟ้า ระบบน้ำ ระบบแก๊ส การจัดห้องเสริมปฏิบัติและการบริหารจัดการและความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการ คู่มือการจัดห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ที่ สสวท.จัดทำขึ้นนั้นประกอบไปด้วยสาระสำคัญ ได้แก่ ตอนที่ 1 หลักการและแนวทางการจัดห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ ได้ให้แนวทางในการวางแผนผังห้องปฏิบัติการ การจัดครุภัณฑ์ ระบบสาธารณูปโภค และการบริหารจัดการ ตอนที่ 2 เกณฑ์การประเมินมาตรฐานห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วย มาตรฐานที่ครอบคลุมลักษณะสำคัญรวม 9 มาตรฐาน แต่ละมาตรฐานได้ระบุคุณลักษณะสำคัญและหลักเกณฑ์การประเมินเพื่อจัดระดับคุณภาพซึ่งจะพิจารณาได้จากจำนวนข้อของเกณฑ์ย่อยที่ตรงตามมาตรฐาน พร้อมทั้งตัวอย่างแบบบันทึกผลการประเมิน และตอนที่ 3 ข้อแนะนำเกี่ยวกับการใช้ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วยข้อปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้ห้องปฏิบัติการ การจัดเก็บ การบำรุงรักษา และการซ่อมแซมวัสดุอุปกรณ์ รวมทั้งความปลอดภัยในการใช้ห้องปฏิบัติการ สำหรับใช้เป็นแนวทางในการป้องกันอันตรายที่จะเกิดขึ้นจากการใช้ห้องปฏิบัติการ ขณะนี้ สสวท.ได้เผยแพร่คู่มือห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ลงในเว็บไซต์ของ สสวท. www.ipst.ac.th ให้ผู้สนใจดาวน์โหลดได้ฟรี หรือสั่งซื้อหนังสือได้ที่บริษัทรากขวัญ โทร.0-2392-4021 ต่อ 3108-9 หากยังสงสัยสามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่สาขาประเมินมาตรฐาน สสวท. โทร.0-2392-4021 ต่อ 1203-1209 |
ดูรายละเอียดเพิ่มเติม |
|
โดย: งาน: งานนโยบายและแผน อ้างอิงแผนงาน : - อ้างอิงโครงการ : - แหล่งที่มา: บ้านเมือง ฉบับที่ 14893 [หน้าที่ 13 ] ประจำวันที่ 7 ธันวาคม 2546 |
| Vote | |
| เป็นประโยชน์ต่อผู้โพสต์เอง | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| เป็นประโยชน์ต่อฉัน | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| เป็นประโยชน์ต่อผู้ปกครอง | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| เป็นประโยชน์ต่อนักเรียน | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
| มีประโยชน์ต่อทุกคน | ☆ ☆ ☆ ☆ ☆ |
 |
 |
